W środę, 10 lipca, otwarto wystawę zbiorową odwołującą się do postaci wybitnego niemieckiego malarza, rzeźbiarza i teoretyka żydowskiego pochodzenia – Otto Freundlicha. Organizatorem wydarzenia jest Bałtycka Galeria Sztuki Współczesne, a patronat nad wystawą objął m.in. burmistrz Ustki Jacek Graczyk.
Wystawę można oglądać do 29 września w dwóch obiektach: Galerii Kameralnej w Słupsku i w Centrum Aktywności Twórczej w Ustce.
Informacje o wystawie:
Artyści:
Jakub Ciężki, Józef Czerniawski, Anna Dejewska, Dirk Ehrhardt, Sabine Ehrhardt, Silvia Fohrer, Grzegorz Hańderek, Rudolf J. Kaltenbach, Adrian Kolerski, Przemysław Łopaciński, Kathrin Ollroge, Michał Smandek, Arkadiusz Sylwestrowicz, Katarzyna Szymkiewicz, Paulina Walczak, Natalia Załuska
Kuratorzy: Edyta Wolska i Roman Lewandowski
Wystawa
10.07 – 29.09.2019
Galeria Kameralna (ul. Partyzantów 31a) w Słupsku
Centrum Aktywności Twórczej (ul. Zaruskiego 1a) w Ustce
Projekt „Przestrzenie międzyprzestrzeni” (Hommage á Otto Freundlich) odwołuje się do postaci wybitnego niemieckiego malarza, rzeźbiarza i teoretyka żydowskiego pochodzenia – Otto Freundlicha, który biograficznie powiązany jest z Polską, Niemcami oraz Francją. Wystawa, konferencja naukowa i towarzysząca jej monografia naukowa mają służyć przypomnieniu sylwetki oraz dorobku jednego z protoplastów światowej awangardy, a także ukazać jego twórczość w szerszym kontekście współczesnych praktyk artystycznych. Organizatorom projektu zależy na odnalezieniu związków pomiędzy estetycznymi i konceptualnymi lejtmotywami twórczości niemieckiego artysty z początku XX wieku a sztuką polską i niemiecką doby dnia dzisiejszego.
Otto Freundlich – jeden z pierwszych przedstawicieli sztuki abstrakcyjnej i zapoznany antenata pierwszej awangardy – w swoich rozważaniach prowadzonych na kanwie kształtującego się modernizmu uważał, że sztuka czerpie swój sens i potencjał ze współzałożycielskiej triady „pierwiastka duchowego, nieorganicznego i organicznego”. W ten ontologiczny areał wpisuje się bowiem artysta, który poszukuje pomiędzy nimi powiązań i relacji. Zatem misją jednostki – według Freundlicha – jest uczynienie widzialnym tego, co niewidzialne, a co sam artysta określał jako „siła międzyprzestrzeni”. Co więcej – zadaniem człowieka jest także wyczuwanie i odkrywanie międzyprzestrzeni, które – jak dopowiada – są „bezdrzwiowymi pomieszczeniami wieczności”.
Sztuka abstrakcyjna, nie unikająca wszakże odwołań ani do geometrii ani do form organicznych, stała się dla Otto Freundlicha najbardziej adekwatną formą wypowiedzi. Jego twórczość, co istotne, przypada nie tylko na wyjątkowy okres w dziejach pierwszej awangardy, ale zbiega się również z globalnymi wydarzeniami, które nieodwracalnie zmieniły bieg świata. Ten niemiecki malarz, rzeźbiarz i teoretyk żydowskiego pochodzenia urodził się w Słupsku w 1878 roku, gdzie spędził wczesne lata życia. Sztuką profesjonalnie zajął się dopiero przed ukończeniem trzydziestego roku życia. Przemieszczał się wówczas po Europie, tworząc m.in. w Paryżu, Berlinie i Florencji. Jego wczesne kompozycje wyrastały z estetyki kubizmu, ale pokrótce eksperymenty doprowadziły go do orfizmu i konstruktywizmu. Już w tamtym okresie krytyka życzliwie przyjęła jego obrazy na wystawie w Kolonii. W 1913 roku Guillaume Apollinaire – wybitny pisarz i współtwórca pierwszej awangardy – w wydanym albumie pt. „Nowoczesne malarstwo” określił Freundlicha jako jednego z najbardziej interesujących malarzy niemieckich. W tamtym czasie do grona jego artystycznych przyjaciół należeli m.in. Pablo Picasso, Georges Braque, Guillaume Apollinaire, Robert i Sonia Delaunay, Alfred Döblin oraz Wassily Kandinsky. Po przejęciu władzy przez Hitlera, artysta został obłożony anatemą przez niemiecką propagandę nazistowską, zaś jego prace pojawiły się w 1937 roku na wystawie „sztuki zdegenerowanej”. Część jego dorobku została wówczas zniszczona bądź zaginęła. Podczas działań wojennych Otto Freundlich przebywał we Francji, gdzie w 1943 roku został aresztowany przez Gestapo i przewieziony do obozu koncentracyjnego w Majdanku. Tam też zginął w parę miesięcy później. Jego spuścizna, licząca blisko 550 dzieł, w konsekwencji II wojny światowej w dużej mierze nieodwracalnie przepadła. Część spuścizny była prezentowana m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, paryskim Centrum Pompidou, a także w Museum Ludwig w Kolonii i Neue Pinakotek w Monachium obok prac Pieta Mondriana czy Otto van Reesa. Znany szwajcarski artysta, Thomas Hirschhorn, poświęcił mu jeden ze swoich słynnych monumentów.
Wart jest podkreślenia fakt, że jednym z najważniejszych, acz nigdy nie zrealizowanych, projektów Otto Freundlicha była koncepcja zbudowania w całej Europie tzw. „rzeźbiarskich dróg”. Zgodnie z założeniami artysty miały one zostać ukonstytuowane z monumentalnych (liczących nawet 30 metrów wysokości) rzeźb, które jednocześnie pełniłyby rolę ekspozycji rozciągającej się na obszarze Europy, co symbolicznie byłoby spoiwem łączącym państwa i narody. Według koncepcji Freundlicha rzeźby tworzyłyby dwie przecinające się osie: północno-południową oraz zachodnio-wschodnią. Na ich skrzyżowaniu – zgodnie z planami artysty – miały stanąć „Latarnia siedmiu sztuk”. Po II wojnie światowej, w latach 70. XX wieku, do projektu tego powróciło Stowarzyszenie Europejska Droga Pokoju − Droga Rzeźb w Europie − Stowarzyszenie Otto Freundlicha z siedzibą w St. Wendel w Niemczech. W rezultacie do roku 2007 powstały 53 rzeźby. Jedna spośród nich znajduje się w Słupsku.
Koncepcja wystawy:
Projekt wystawy pt. „Przestrzenie międzyprzestrzeni” (Hommage á Otto Freundlich) z założenia odwołuje się do wypracowanych przez Otto Freundlicha koncepcji sztuki, która poszukuje symbolicznego spoiwa pomiędzy tym, co duchowe, nieorganiczne i organiczne, ale jednocześnie stanowi wyraz afirmacji dla egalitarnych wartości kultury otwartej na wielogłosowość i różnorodność. Nie mniej istotny jest również fakt, że artysta ten wywodzi się ze Słupska, gdzie wciąż mieści się jego rodzinny dom. Bezsprzecznie jest on dziś jednym z antenatów europejskiej tradycji kulturowej, co dla miasta oraz regionu jest nie do przecenienia. Ekspozycja prac współczesnych artystów ma z założenia stanowić artykulację i egzemplifikację głównych wątków tematycznych i estetycznych, które uobecniły się w twórczości Otto Freundlicha oraz antenatów pierwszej awangardy. Wystawa „Przestrzenie międzyprzestrzeni” jest zarazem zapowiedzią i inauguracją ciągu artystycznych wydarzeń, związanych z twórczością Otto Freundlicha, które w kolejnym roku przyjmą formułę otwartego biennale sztuki.
Organizatorzy:
Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej w Słupsku
Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku
Partnerzy:
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
Stowarzyszenie „Steine ohne Grenzen”
Patronat honorowy:
Rolf Nikel - Ambasador Republiki Federalnej Niemiec
Marszałek Województwa Pomorskiego – Mieczysław Struk
Prezydent Miasta Słupska Krystyna Danilecka-Wojewódzka
Burmistrz Miasta Ustka - Jacek Graczyk
Starosta Słupski – Paweł Lisowski
Patronat medialny:
ArtPapier
Notes na 6 tygodni
TVP Kultura
Magazyn SZUM
TV Słupsk
Finansowany ze środków:
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
Usteckie Towarzystwo Budownictwa Społecznego
Starosta Słupski – Paweł Lisowski
Wodociągi Ustka Sp. z o.o.
ZGK Ustka
Sponsorzy:
NORD EXPRESS
